Zadelpassen & leer

Zadelpassen

Elk paard is anders.
Enkel als het zadel goed past, kan het paard het beste van zich geven. Nergens drukt, knijpt of knelt het zadel tijdens de beweging en met het ruitergewicht.

Nog steeds wordt het correct passen van het zadel onderschat. Niet omdat zadelmakers, zadelpassers en verkopers “hun zakken zouden kunnen vullen” dat ik hier een lange uitleg geef, maar om elke ruiter bewuster te laten omgaan met het materiaal rond het fijne wezen paard.
Ikzelf en vooral mijn paard moest (en moet nog steeds een beetje) de zware gevolgen verdragen door een niet goed passend zadel. Dit gaf uiteindelijk ook de aanleiding tot het volgen van de zadelmakers opleiding en verdere bijscholingen, maar ook het dagelijks bijleren door steeds weer andere situaties. De kennis van het maken van een zadel combineren met de bouw en beweging van het paard. Ook daarin weer nooit uitgeleerd 😉

Gelijkaardig als bij de mens, die bij slecht passende schoenen bleinen en kromme tenen krijgt, lijdt ook het paard onder een slecht passend zadel. Er ontstaat zadeldruk, witte haren, problemen bij het opzadelen en zoveel meer. Maar ook zonder dat het paard gedragsproblemen vertoont of verandering in de spieren of haren te zien zijn, kan het zadel duidelijk slecht liggen als het naar voren schuift of naar achter, schuin ligt, wipt en zoveel meer. Met de tijd zal dat echter ook nefast zijn voor het paard. De gevolgen zijn vaak niet meteen zichtbaar, zoals veranderingen aan het schouderblad met ontstekingen tot gevolg en spanningen in de rug die zich kunnen uiten in andere problemen, zoals manken, scheef lopen of weerom gedragsproblemen door pijn.

 

Wat is er mogelijk

Meestal zijn kleinere aanpassingen genoeg om het zadel terug goed te laten passen. Vele zadels zijn intussen ook makkelijk aanpasbaar: de voorboom kan eenvoudig worden vervangen of worden verbreed/versmald. Toch kan ook dat allemaal soms niet genoeg zijn. De boom zelf moet namelijk in eerste instantie goed passen. Een niet goed passende boom kan je niet doen passen door de kussens te veranderen of de voorboom te verwisselen.

De paardenrug is sterk onderhevig aan veranderingen door training, meer of minder werk, vermageren/verdikken, leeftijdsgebonden veranderingen. Het gevolg is een niet meer passend zadel. Niet alleen de spieren worden sterker bij training, maar ook het skelet verandert op lange duur. Enkel de voorboom uitwisselen en de kussenvulling wat aanpassen kan dan niet meer volstaan en een nieuw of ander zadel is onvermijdbaar.

Regelmatig tot zo’n 2-3 x per jaar moet je zelf jouw zadel nakijken op de pasvorm.
Hieronder vind je de belangrijkste punten die je zelf kan controleren voor het Engelse zadel. Verder daaronder worden western zadels besproken (-dit volgt later)

Bij enige twijfel en 1 x per jaar laat je best een zadelpasser komen om samen de pasvorm te overlopen en als nodig aan te passen.
Naargelang de vulling is het nodig bij te vullen of zelfs de vulling te vervangen, zodat de veerkracht van de kussens blijft behouden.

 

Soorten vulling

De meeste zadels worden nog steeds met (schapen-)wol gevuld. Kussens met wolvulling zijn redelijk gemakkelijk aanpasbaar. Bij regelmatig en vaker rijden verliest de wol wat aan veerkracht, zakt in elkaar en moet vaker of minder vaak worden bijgevuld. Meestal moet een nieuw zadel of nieuw gevuld zadel na 3-4 maanden worden bijgevuld. En je kan er best rekening mee houden dat vanaf 5 jaar gebruik de vulling eens helemaal moet worden vervangen. Het hangt ervan af hoe de wol in elkaar gaat klitten, te hard wordt of er plaatselijk knopen ontstaan.

Intussen worden veel zadels gevuld met een soort memory-foam. De soort vulling kan variëren bij de verschillende merken, zelfs bij verschillende modellen.
Zulk zadel moet goed passen, daar het eigenlijk niet aanpasbaar is in de vulling. Meestal is wel de voorboom aanpasbaar, wat toch een paar mogelijkheden biedt.

Daarnaast ontstonden de laatste jaren vulling van of gecombineerd met lucht. Daarachter zit het idee, dat lucht zich beter zou kunnen aanpassen dan wol of foam. Toch blijft de vorm voorgegeven door de vorm van de “ballon” waarin de lucht wordt vastgehouden. Eenmaal er gewicht op gezet worden, kan de lucht dus maar beperkt uitwijken. Of er ontstaat materiaal-moeheid en de correcte luchtverdeling is niet gewaarborgd. Met het aanpassen van zulk systeem kan er veel misgaan, omdat het gevolg een heel hard kussen kan zijn, eenmaal de ruiter op het zadel zit. Vele van de allergrootste zadelmerken, die dit systeem ook hebben willen introduceren, hebben dit niet in hun sortiment opgenomen of het terug verwijderd.
Omdat ik niet meer achter dit systeem sta (zoals het nu is), wil ik mij in deze materie niet verdiepen en is mijn kennis daarin beperkt. Het veranderen naar wolvulling is meestal wel mogelijk.  De pasvorm van een luchtgevuld zadel kan door mij evenzeer worden nagekeken, eventueel nodige aanpassingen wens ik echter niet uit te voeren. Dit neemt niet weg, dat voor jouw paard net zo’n zadel het ideale kan zijn!

 

Het zadelpassen zelf

Er wordt rustig gekeken naar wat het paard nodig heeft bij het zadelpassen. Op tweede plaats, maar zeker niet minder belangrijk is de zit van de ruiter. Dit kan allemaal enkele uren in beslag nemen. Alles wordt duidelijk uitgelegd. Bij elke klant wordt er een overzicht gemaakt om bij volgende afspraken te kunnen terugkijken zodat er nog meer rekening kan worden gehouden met de veranderingen van het paard.
Sommige zadels kunnen meteen ter plaatse worden aangepast en bijgevuld, zelfs singelstoten vervangen. Geef dit laatste duidelijk aan bij het maken van een afspraak, zodat het nodige materiaal zeker wordt meegebracht.
Best heb je een plaats, waar het paard recht op kan staan. Makkelijk als dat ook overdekt is. Verder moet er een piste zijn of althans genoeg plaats om in alle gangen te rijden. Als er meerdere ruiters met het paard rijden, zouden ook zij best aanwezig zijn om te rijden.

Er worden geen zadels overgenomen, maar in samenspraak kan er wel gezorgd worden voor verkoop van jouw zadel. Zo heb ik meteen ook meer zadels in de aanbieding voor anderen.

Hier vind je een overzicht van de prijzen. Deze kunnen in sommige gevallen variëren, maar zo krijg je een idee.

 

Natuurlijk is niet alleen het passende zadel cruciaal. Goed onderhouden hoeven, een goed passend hoofdstel en een algemene goede gezondheid van het paard zijn samen met het zadel en een goede training belangrijk om jouw paard in staat te stellen jou over de wolken te dragen.
Klik hier voor links naar andere paarden-mensen.

 

Pasvorm nakijken Engels zadel

  • De uiteinden (takken) van de voorboom moeten achter het schouderblad liggen om de juiste plaats van het zadel op de paardenrug te bepalen en om van daaruit de volgende punten na te kijken.
  • Deze uiteinden mogen niet te hard achter het schouderblad drukken, noch te wijd zijn. Optimaal lopen ze parallel met de vlakte van het schouderblad (leg je hoofd tegen de hals van je paard en kijk zo naar de voorkant van het zadel) Schuif met je hand langs de voorkant van het zadel en probeer te voelen hoe hard of weinig het zadel op het schouderblad duwt. Het mag nergens te vast of te los liggen.
    Er zijn uitzonderingen, waarbij het zadel zo werd gemaakt, dat het schouderblad onder de voorboom vrij door kan bewegen.
  • Leg één hand op de voorboom, één op de achterkant en voel of het zadel wiebelt of stevig ligt.
  • Vooraan in de kamer, boven de schoft, moet je minimaal 2 vingers (boven elkaar) kunnen steken, als de ruiter op het paard zit. Voel ook eens dieper of nergens de boom de wervels kan raken.
  • Diepste punt van de zit (van opzij gezien) is ook gelijk het exacte middelpunt. Afwijkingen kunnen meer of mindere invloed hebben op de zit van de ruiter en de gewichtsverdeling.
  • Genoeg plaats voor de wervels tussen de kussens. Meestal wordt een (kleine) vuist gegeven als richtlijn, maar let goed op de breedte van de wervels. Een té breed kanaal kan er immers voor zorgen, dat de gewichtsverdeling te ver naar de buitenlijn van de rugspier gaat.
  • De singelstoten hangen recht naar beneden en ter hoogte van de plaats waar de singel komt. (niet vlak achter de elleboog of te ver naar de buik toe).
  • Het deel dat op de rug ligt mag niet te lang zijn. Probeer de laatste rib te voelen en deze te volgen (voorzichtig, sommige paarden zijn kittelgevoelig!). Als je de lange rugspier bereikt kan je verder recht naar de wervels toe gaan. Het raakpunt tussen rug en kussens mag niet achter dit punt liggen.
  • De grote keilkussens, die men intussen vaak tegenkomt en die de oplage zou moeten vergroten om een grotere gewichtsverdeling te benaderen kunnen slecht passend zijn. Heb je de indruk dat dus de achterkant van je zadel wat in de rug duwt, dan is dat ook zo en past het zadel niet.

Samen met een zadelpasser kan je nog meer punten overlopen om de beste pasvorm te vinden. Je mag me ook steeds mailen of bellen met vragen.

 

Pasvorm nakijken westernzadel

Er wordt volop gewerkt aan de tekst!

 

Leerbewerking

Tijdens de opleiding zadelmaker ontdekte ik het fijne materiaal: leer. Ik ben nog op ontdekkingsreis in de lederbewerking en het fascineert enorm om op te merken hoe eindeloos dit duurzame materiaal kan worden verwerkt en ingezet. Naast mijn passie voor paarden groeit er nu dus ook een passie voor leerbewerking. Niet alleen gareelmakerij of zelfs de paardenwereld, maar zoveel meer.
Loop je al lang met een idee dat je in leer zou willen zien, neem contact op, misschien kan er iets prachtigs worden uitgewerkt.

Alles wat in mijn bescheiden werkplaats wordt geproduceerd wordt volledig met de hand gemaakt. Het vervaardigen van duurzaam materiaal vraagt ook om sterke naden. Met de hand genaaide naden in leer zijn sterker dan met de (speciale) naaimachine genaaide naden. De machine is nog steeds niet in staat om knopen te leggen tussen de boven- en onderdraad wat wel mogelijk is met de hand.
Smaken verschillen, maar een naad met de hand genaaid is mooier dan de rechte naad van de machine. Bovendien kan de met de hand genaaide naad er heel regelmatig uitzien, bijna alsof er met de machine werd genaaid.
Paardengerief of hondengerief moet erg sterk zijn. In sommige situaties kunnen er hele grote krachten op het leer worden uitgeoefend. Daarbij zal een met de hand genaaide naad sterker zijn dan de machinale naad of een andere bevestiging.

Als dierenliefhebber merk ik dat de vraag ook groot is naar alternatieven. Zo werden er al verschillende voorgesteld, bv leer uit champignons, ananas of kurk. Toch zijn deze alternatieven nog in de onderzoekfase of nog niet ver genoeg uitgerijpt om even duurzaam en bewerkbaar te zijn als leer. Heb je alternatieven ter beschikking, mag je me steeds een stuk bezorgen om op te kunnen testen.

 

Kijk op de pagina’s creaties of reparaties voor inspiratie!

Brandt er nog een vraag op je tong: neem gerust contact op!